HIV coraz częściej uderza w osoby heteroseksualne

Od 50 do 70 proc. zakażonych HIV Polaków nie ma o tym pojęcia!

Prof. dr hab. Andrzej Gładysz, Katedra i Klinika Chorób Zakaźnych, Chorób Wątroby i Nabytych Niedoborów Odpornościowych Akademii Medycznej we Wrocławiu

W Polsce w ciągu ostatniego ćwierćwiecza zakażenie HIV rozpoznano u około 15 tysięcy osób. Szacuje się jednak, że rzeczywista liczba osób zakażonych w Polsce może być nawet trzykrotnie wyższa. Oznacza to, że zdecydowana większość osób żyjących z HIV w Polsce nie wie o swym zakażeniu. Szacunki mówią, że może to być 50 do – nawet 70% ludzi zakażonych. Jest to sytuacja bardzo niekorzystna. Źródłem nowych zakażeń są bowiem osoby zakażone, które nie wiedzą o tym. Według danych amerykańskich, 25% osób zakażonych, które nie wiedzą, że są zakażone jest źródłem 75% nowych zakażeń. Bardzo rzadko zdarza się, aby osoba świadoma faktu swego zakażenia narażała świadomie innych. Identycznie jest w Polsce. Źródłem nowych zakażeń są prawie wyłącznie osoby zakażone, które nie wiedzą o swej infekcji. Nie wiedzą, dlatego, że nie zrobiły badania w kierunku HIV.

Do 2000 roku większość osób z wykrytym zakażeniem HIV w naszym kraju stanowiły osoby przyjmujące dożylnie narkotyki. Od 2001 roku obserwuje się odwrócenie tego trendu. Zakażeniu ulega coraz więcej osób o orientacji heteroseksualnej, które nigdy w przeszłości nie stosowały dożylnie narkotyków. Osoby te zakażają się poprzez niezabezpieczone prezerwatywą kontakty seksualne. Zakażenia HIV u osób heteroseksualnych wykrywane są zdecydowanie później niż u narkomanów, czy u mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami. To późne wykrycie zakażenia jest zjawiskiem na tyle częstym, że może być traktowane, jako cecha charakterystyczna heteroseksualnego zakażenia HIV.

Wykrywają HIV, gdy mają już AIDS

Osoby biorące narkotyki, czy też geje mają zwykle większą świadomość ryzyka zakażenia i większą wiedzę na temat HIV więc zdecydowanie częściej badają się w tym kierunku. Stąd też, nawet gdy dochodzi u nich do zakażenia, jest ono wykrywane wcześniej. Natomiast większość osób podejmujących przygodne kontakty heteroseksualne nie wiąże tego faktu z ryzykiem zakażenia i nie czuje potrzeby wykonania badania.

Zdarza się też, że ludzie żyją w stałych, długoletnich związkach będąc zakażonymi i niczego nie podejrzewając. Bardzo realne jest wówczas ryzyko zakażenia partnera, czy też dziecka w przypadku kobiet w ciąży. U takich osób zakażenie HIV wykrywane jest często w bardzo późnym stadium, niejednokrotnie dopiero w okresie pełnoobjawowego AIDS. Przypadki takie określa się jako late testers (late presenters) – osoby, u których AIDS rozwinął się w okresie krótszym niż rok od rozpoznania zakażenia HIV. Często dopiero rozpoznanie pełnoobjawowego AIDS naprowadza na konieczność wykonania badania w kierunku HIV.

MSM już się nie boją wirusa

Zjawiskiem bardzo niepokojącym jest w Polsce również lawinowy niemal wzrost liczby zakażeń wśród mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami. Dotyczy to zarówno osób młodych, około 20 lat, jak i po 40 roku życia. Według naszych obserwacji, taka sytuacja w dużej mierze wynika z tego, że osoby te przestały się obawiać zakażenia. W świetle zdobyczy współczesnej medycyny, która oferuje osobom zakażonym obietnicę życia do starości bez kłopotów zdrowotnych związanych z HIV, wiele osób nie widzi powodów, aby obawiać się zakażenia.

Powrót kiły – niebezpieczne stosunki oralne

Zakażeniom HIV u gejów bardzo często towarzyszy kiła. Choroba ta – przenoszona również drogą kontaktów seksualnych, ale znacznie łatwiej niż HIV – przeżywa obecnie swój prawdziwy „renesans”. Główną drogą nabywania tego zakażenia są kontakty oralne – uważane za „bezpieczne”, jeśli chodzi o ryzyko zakażenia HIV, w związku z czym realizowane z przygodnymi partnerami, bez prezerwatywy, w poczuciu pełnego bezpieczeństwa.

Polska w ogonie Europy

Nasz kraj zajmuje jedno z ostatnich miejsc w Europie, jeśli chodzi o liczbę wykonywanych testów w kierunku anty-HIV. Należy podkreślić, że wykonanie tego badania jest jedynym sposobem na wykluczenie lub potwierdzenie zakażenia. Jest to badanie proste, tanie (w Polsce wykonywane najczęściej bezpłatnie), a korzyści wynikające z wykonania testu są ogromne (również w przypadku wyniku dodatniego – zdecydowanie lepiej jest wiedzieć o zakażeniu niż przez lata żyć w nieświadomości). Wskazania do wykonania testu istnieją u każdej osoby, która miała kontakt seksualny bez prezerwatywy z partnerem, którego statusu serologicznego nie znała, jak również każda osoba, która bierze lub brała w przeszłości narkotyki.